Dywan tkany żakardowo: co odróżnia go od taftingu i od kleju

Rozmowa o dywanach zwykle kręci się wokół włókna. Tymczasem najczęstsza przyczyna, dla której dywan trafia na śmietnik, nie ma nic wspólnego z runem: to rozwarstwiony spód.

Trzy sposoby na to samo

Techniki wytwarzania dywanów

Technika	Jak powstaje runo	Słaby punkt
Tkanie żakardowe	Runo powstaje jednocześnie z osnową i wątkiem, na krośnie sterowanym wzorem.	Cena i ograniczona swoboda kształtu.
Tafting	Pęczki wszywane maszynowo w gotowy podkład, potem utrwalane warstwą kleju.	Warstwa klejowa: twardnieje, kruszy się, rozwarstwia.
Ręczne wiązanie	Każdy węzeł wiązany osobno na napiętej osnowie.	Czas wykonania i cena.

Zakład w Łodzi tka żakardowo, co jest dziś w Europie rzadkością wynikającą z kosztu utrzymania takich krosien. Nie czyni to jednak każdego dywanu tkanego lepszym od każdego taftingowego: dobry tafting o wysokiej gramaturze przeżyje słaby wyrób tkany.

Jak rozpoznać technikę bez metki

1. Obejrzyj spód

   W dywanie tkanym wzór jest czytelny także od dołu, w lustrzanym odbiciu. W taftingu spód jest jednolity, zwykle pokryty warstwą kleju i wtórną tkaniną.

2. Zegnij róg

   Tkany dywan gnie się miękko na całej powierzchni. Taftingowy stawia opór i bywa słychać cichy trzask warstwy klejowej.

3. Rozgarnij runo palcem

   Przy ręcznym wiązaniu zobaczysz u nasady pojedyncze węzły na niciach osnowy.

4. Sprawdź brzeg

   Tkany dywan ma zwykle brzeg wykończony w ramach konstrukcji. W taftingu brzeg bywa doszywaną taśmą.

Dlaczego klej pęka pierwszy

Warstwa klejowa w dywanach taftingowych to zwykle lateks. Z czasem, pod wpływem tlenu, ciepła podłogowego i wilgoci, lateks utlenia się i traci elastyczność. Efekt widać najpierw na brzegach: dywan zaczyna się zwijać, a przy zginaniu z jego spodu sypie się drobny proszek.

Co z tego wynika przy zakupie

Technika wykonania jest tą informacją, której najczęściej brakuje w opisie sklepowym, a która najmocniej przekłada się na czas życia wyrobu. Jeżeli dywan ma leżeć w miejscu o dużym ruchu, warto zapłacić za konstrukcję, a nie za wysokość runa.

• Do salonu z intensywnym ruchem: gęsta konstrukcja tkana albo tafting o wysokiej gramaturze.
• Do sypialni: technika ma mniejsze znaczenie, bo obciążenie jest niewielkie.
• Do jadalni: unikaj konstrukcji, których nie da się prać na mokro.
• Na ogrzewanie podłogowe: sprawdź, czy producent dopuszcza wyrób do takiego zastosowania.

Więcej o cenie i o tym, za co się w dywanie płaci, w opracowaniu analiza kosztów.

Krosno żakardowe: skąd bierze się wzór

W tkaniu żakardowym o rysunku decyduje mechanizm sterujący, który dla każdego rzędu wątku podnosi wybrane nici osnowy. Historycznie sterowała nim taśma z otworami, dziś robi to układ elektroniczny, ale zasada pozostaje ta sama: wzór jest wpisany w konstrukcję tkaniny, a nie nadrukowany na gotową powierzchnię.

Ma to dwie konsekwencje praktyczne. Po pierwsze, wzór nie ściera się, bo sięga całej grubości runa; przetarty dywan traci wysokość, ale nie rysunek. Po drugie, każda zmiana wzoru wymaga przezbrojenia maszyny, co jest kosztowne i tłumaczy, dlaczego kolekcje są liczne, a wzory w nich wracają latami.

Gdzie tkanie żakardowe wypada gorzej

• Kształty nietypowe. Krosno tka pas o stałej szerokości, więc koło albo forma organiczna wymagają docięcia i obszycia.
• Bardzo wysokie runo. Konstrukcja tkana sprawdza się w runie niskim i średnim; wysokie łatwiej wykonać w taftingu.
• Krótkie serie. Przezbrojenie maszyny nie zwraca się przy kilkudziesięciu sztukach.
• Cena. Przy porównywalnej gramaturze wyrób tkany jest droższy od taftingowego.

Dlatego oba sposoby wytwarzania współistnieją i żaden nie wypiera drugiego. Wybór zależy od tego, czego oczekujesz od dywanu, co rozpisujemy w tekście dywan na lata.

Pytania i odpowiedzi

Jak odróżnić dywan tkany od taftingowego?

Po spodzie. W dywanie tkanym wzór jest widoczny od dołu w lustrzanym odbiciu, a materiał gnie się miękko. Tafting ma spód jednolity, pokryty warstwą kleju i wtórną tkaniną.

Czy dywan tkany jest zawsze lepszy?

Nie. Konstrukcja tkana jest trwalsza przy porównywalnych parametrach, ale dobry tafting o wysokiej gramaturze przeżyje słabo wykonany wyrób tkany. Porównuj gramaturę i gęstość, nie samą nazwę techniki.

Co oznacza pył sypiący się ze spodu dywanu?

Rozwarstwianie się warstwy klejowej. To objaw końca życia konstrukcji i pranie na mokro zwykle go przyspiesza.