Dywany art déco: geometria, którą łatwo przesadzić

Styl, który uformował się w latach dwudziestych i trzydziestych dwudziestego wieku, w dywanach objawia się bardzo konkretnym zestawem środków. Warto je znać, bo decydują o tym, czy wnętrze wygląda elegancko, czy jak plan filmowy.

Cztery cechy wzoru

1. Symetria. Kompozycja jest zwykle lustrzana względem osi pionowej, poziomej albo obu naraz.
2. Powtarzalny rytm. Motyw wraca w regularnych odstępach, budując wrażenie porządku.
3. Formy łukowe. Wachlarze, promienie, koncentryczne półkola i zaokrąglone schodki.
4. Wyraźny kontrast. Zwykle między dwiema, trzema barwami, często z akcentem metalicznym.

Paleta

Typowe zestawienia w stylu art déco

Zestawienie	Charakter
Czerń i kremowy	Najbardziej klasyczne, mocny kontrast graficzny.
Granat i złoto	Ciepłe i eleganckie, dobrze działa przy ciemnym drewnie.
Butelkowa zieleń i mosiądz	Spokojniejsze, łatwiejsze do wpasowania współcześnie.
Grafit i miedź	Wariant nowoczesny, dobrze współgra z betonem i metalem.
Bordo i szarość	Cieplejsze, mniej oczywiste, sprawdza się w gabinecie.

Jak nie przesadzić

Dywan art déco jest elementem dominującym. Jeżeli w pokoju znajdą się jeszcze tapeta z motywem geometrycznym, wzorzyste zasłony i lustro w promienistej ramie, całość zamienia się w scenografię.

• Wybierz jeden dominujący element: dywan albo ścianę, nie oba.
• Meble zostaw proste, w gładkiej tapicerce.
• Powtórz jeden kolor z dywanu w dwóch dodatkach, nie więcej.
• Unikaj dodawania drugiego wzoru geometrycznego w tej samej skali.

Skala a pomieszczenie

Wzory art déco są z natury duże. W małym pokoju taki dywan przytłacza, bo pojedynczy motyw zajmuje znaczną część powierzchni. Rozwiązaniem jest wybór wersji o drobniejszym rytmie albo zejście do jednego, spokojnego motywu powtarzanego regularnie.

Gdzie taki dywan działa najlepiej

W jadalni, gdzie stół stoi na środku i dywan otacza go równomiernie. W gabinecie, gdzie ruch jest niewielki, a wnętrze może być bardziej wyraziste. W holu i przedpokoju o odpowiedniej szerokości, jako pierwsze wrażenie.

Zestawienia z innymi stylami wzorniczymi omawiamy w tekście dywan nowoczesny czy tradycyjny.

Skąd wziął się ten język form

Styl, który uformował się w latach dwudziestych i trzydziestych dwudziestego wieku, czerpał z kilku źródeł naraz: z geometrii kubizmu, z fascynacji archeologią, z estetyki maszyny i z motywów pozaeuropejskich. W dywanach oznaczało to odejście od wzorów kwiatowych na rzecz form abstrakcyjnych o wyraźnej symetrii.

Cechą charakterystyczną było też traktowanie dywanu jako pełnoprawnego elementu projektu wnętrza, a nie dodatku. Wzór projektowano razem z meblami i podziałami ścian, stąd jego duża skala i mocny kontrast.

Współczesne odczytania

• Wersja graficzna. Czerń i biel, ostre podziały, maksymalny kontrast. Najbliższa oryginałowi i najtrudniejsza w użyciu.
• Wersja stonowana. Te same formy w bliskich odcieniach jednego koloru. Zachowuje geometrię, gubi dramatyzm.
• Wersja z metalicznym akcentem. Mosiądz, miedź albo złamane złoto jako jeden z kolorów. Dobrze współgra z armaturą i oświetleniem.
• Wersja fakturowa. Wzór zbudowany różnicą wysokości runa zamiast koloru. Najbardziej powściągliwa.

Pytania i odpowiedzi

Co charakteryzuje dywan w stylu art déco?

Symetryczna kompozycja, powtarzalny rytm motywu, formy łukowe w rodzaju wachlarzy i promieni oraz wyraźny kontrast zbudowany na dwóch, trzech barwach.

Czy dywan art déco pasuje do małego pokoju?

Tylko w wersji o drobniejszym rytmie. Typowe wzory tego stylu są duże i pojedynczy motyw zająłby znaczną część powierzchni, przez co przytłoczyłby wnętrze.

Jak nie przesadzić z art déco?

Wybrać jeden dominujący element w pokoju: dywan albo ścianę. Meble zostawić proste i w gładkiej tapicerce, a kolor z dywanu powtórzyć najwyżej w dwóch dodatkach.