Skąd bierze się wełna w dywanie i czym różnią się jej rodzaje

W opisach dywanów pojawiają się określenia w rodzaju „wełna nowozelandzka” albo „wełna czesankowa”. Warto wiedzieć, co za nimi stoi, bo to informacje o realnych właściwościach runa.

Grubość włókna

Wełnę klasyfikuje się według średnicy włókna, mierzonej w mikrometrach. Im cieńsze włókno, tym delikatniejszy wyrób. W odzieży ceni się wełnę cienką, poniżej dwudziestu mikrometrów. W dywanach jest odwrotnie.

Do runa dywanowego używa się wełny znacznie grubszej, bo grube włókno lepiej znosi ścieranie, mocniej się sprężynuje i nie filcuje się tak łatwo pod naciskiem. Dywan z wełny odzieżowej byłby miły w dotyku i skończyłby po roku jako zbita mata.

Wełna do dywanu ma pracować, a nie głaskać. Dlatego wybiera się włókno grube, długie i sprężyste.

Pochodzenie surowca

Wełna nowozelandzka

Ceniona za długie, sprężyste włókno i bardzo jasną barwę naturalną, dzięki której barwniki dają czyste, przewidywalne kolory. Standard w wyrobach wełnianych wyższej klasy, także w polskich zakładach.

Wełna europejska

Zwykle nieco ciemniejsza w barwie naturalnej, przez co gorzej nadaje się do jasnych, czystych odcieni. Sprawdza się w kolorach ziemi i w wyrobach niebarwionych.

Wełna z rejonów górskich

Grubsza i bardziej szorstka, tradycyjnie używana w dywanach o wzorach ludowych i orientalnych. Bardzo odporna na ścieranie.

Mieszanki

Łączenie partii pozwala uzyskać powtarzalne parametry przy dużej produkcji. To standard przemysłowy, nie oszczędność.

Przędza czesankowa i zgrzebna

Sposób przygotowania przędzy zmienia wygląd runa bardziej niż samo pochodzenie wełny.

Jak to sprawdzić w sklepie

1. Przesuń dłonią po runie w dwóch kierunkach. Przędza czesankowa daje wyraźną różnicę połysku, zgrzebna prawie żadną.
2. Przyjrzyj się liniom wzoru. Ostre krawędzie oznaczają przędzę czesankową i wyższą gęstość.
3. Ściśnij pęczek runa i puść. Dobra wełna dywanowa wraca niemal natychmiast.
4. Sprawdź, czy w opisie podano skład i gramaturę. Bez nich pochodzenie wełny to tylko hasło.

Właściwości samego włókna wełnianego opisujemy w tekście wełna w dywanie.

Od runa do przędzy

Droga od strzyży do gotowej przędzy dywanowej ma kilka etapów, a każdy z nich wpływa na cechy wyrobu końcowego.

1. Sortowanie

   Runo dzieli się według długości i grubości włókna. Do dywanów trafia wełna grubsza i dłuższa niż do odzieży.

2. Pranie

   Usunięcie zanieczyszczeń i części naturalnego tłuszczu. Zbyt agresywne pranie odbiera włóknu sprężystość.

3. Zgrzeblenie lub czesanie

   Uporządkowanie włókien. Czesanie układa je równolegle, zgrzeblenie zostawia splątane.

4. Przędzenie

   Skręcenie w nić. Mocniejszy skręt daje przędzę trwalszą, ale twardszą w dotyku.

5. Barwienie

   Przed lub po przędzeniu. Barwienie luźnego włókna daje głębszy i bardziej równomierny kolor.

Dlaczego wełna z jednej partii różni się od drugiej

Wełna jest surowcem naturalnym, więc jej parametry zmieniają się między partiami: inna grubość włókna, inna barwa naturalna, inna zawartość tłuszczu. Producenci wyrównują to przez mieszanie partii, ale drobne różnice pozostają.

Skutek praktyczny jest jeden: dokupując drugi dywan z tej samej kolekcji po roku, licz się z minimalną różnicą odcienia. W wyrobach syntetycznych to zjawisko praktycznie nie występuje.

Pytania i odpowiedzi

Czy do dywanów używa się tej samej wełny co do swetrów?

Nie. Do runa dywanowego wybiera się wełnę znacznie grubszą i dłuższą, bo lepiej znosi ścieranie i mocniej się sprężynuje. Cienka wełna odzieżowa w dywanie zbiłaby się w matę.

Dlaczego ceni się wełnę nowozelandzką?

Za długie, sprężyste włókno i bardzo jasną barwę naturalną, dzięki której barwniki dają czyste i powtarzalne kolory.

Czym różni się przędza czesankowa od zgrzebnej?

W czesankowej włókna są ułożone równolegle, co daje runo gładkie o ostrym rysunku wzoru. Zgrzebna ma włókna splątane, przez co runo jest puszyste i matowe, a wzór mniej wyrazisty.