Agnella: pięćdziesiąt lat fabryki dywanów w Białymstoku

W historii polskiego dywanu Białystok jest rozdziałem najmłodszym i jedynym, który nadal się pisze. Kowary zamknięto, Łódź przeszła przez kilka wcieleń, a białostocka fabryka pracuje w międzynarodowej grupie.

Zakład zaprojektowany od zera

Fabryka została powołana w 1975 roku, a budowę obiektu rozpoczęto w 1976 i prowadzono przez cztery lata. Był to jeden z trzech zakładów w Europie pracujących wówczas w tej technologii; pozostałe dwa działały w Łodzi i w ówczesnej Niemieckiej Republice Demokratycznej.

Intensywny rozwój produkcji przypadł na początek lat osiemdziesiątych. Funkcjonowanie w formule przedsiębiorstwa państwowego zakończyło się wraz z prywatyzacją domkniętą 18 lutego 1991 roku.

Wejście do grupy Brintons

Marka wchodzi dziś w skład grupy Brintons, jednego z największych na świecie producentów dywanów wełnianych. Dla zakładu oznaczało to dostęp do międzynarodowych kanałów sprzedaży obiektowej, a dla wyrobów wymóg utrzymania parametrów akceptowanych na rynkach zagranicznych.

Wełniane wyroby zakładu można znaleźć w Pałacu Prezydenckim w Warszawie, w obiektach reprezentacyjnych za granicą oraz w hotelach i kasynach. To zamówienia z kategorii, w której nie liczy się cena metra kwadratowego, tylko powtarzalność wzoru na dużych powierzchniach.

Dziesięć tysięcy wzorów w archiwum

Archiwum wzornicze zakładu obejmuje ponad dziesięć tysięcy pozycji. Ta liczba jest ciekawa nie ze względu na rekord, tylko dlatego, że pokazuje, jak działa przemysł dywanowy: wzór nie umiera razem z kolekcją, tylko wraca po dekadzie w innej kolorystyce.

Trzy ośrodki, trzy różne historie

Polskie zakłady dywanowe w skrócie

Ośrodek	Początek	Stan dziś
Kowary	1854, szkolenie tkaczy w Smyrnie	Zakład zamknięty w 2009 roku
Łódź	1881, manufaktura pluszowa	Produkcja kontynuowana pod nazwą z 1974 roku
Białystok	1975, budowa zakładu od podstaw	Produkcja w ramach grupy międzynarodowej

Pełniejszy obraz mapy zakładów rozpisaliśmy w tekście dywany od popularnych producentów.

Dlaczego akurat lata siedemdziesiąte

Budowa dużego zakładu dywanowego w połowie lat siedemdziesiątych wpisywała się w ówczesną politykę gospodarczą, opartą na inwestycjach w przemysł przetwórczy finansowanych kredytami zagranicznymi. Kupowano wtedy kompletne linie technologiczne razem z licencjami, co pozwalało uruchomić produkcję na poziomie europejskim bez wieloletniego dochodzenia do niej własnymi siłami.

Skutek uboczny był taki, że zakłady powstałe w tym trybie miały od początku park maszynowy porównywalny z zachodnim, a jednocześnie były uzależnione od dostaw części i surowców zza granicy. To tłumaczy, dlaczego niektóre z nich przetrwały transformację, a inne nie.

Rynek obiektowy jako koło ratunkowe

Dla producentów dywanów wełnianych zamówienia obiektowe mają jedną istotną cechę: są duże, powtarzalne i rozliczane w cyklu życia wyrobu, a nie w cenie metra. Hotel, który zamawia wykładzinę na pięćset pokoi, patrzy na to, ile lat ona przetrwa, bo wymiana oznacza wyłączenie pięter z użytkowania.

• Zamówienie obiektowe pozwala zaplanować produkcję na miesiące do przodu.
• Wymagania techniczne są wyższe, ale i marża stabilniejsza niż w sprzedaży detalicznej.
• Wzór projektuje się pod konkretny obiekt, więc archiwum wzornicze rośnie z każdym kontraktem.

Wymagania stawiane wyrobom obiektowym opisujemy w dziale wykładziny i chodniki.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy powstała fabryka dywanów w Białymstoku?

W 1975 roku. Budowę obiektu rozpoczęto w 1976 i prowadzono przez cztery lata, a intensywny rozwój produkcji przypadł na początek lat osiemdziesiątych.

Do jakiej grupy należy dziś marka Agnella?

Do grupy Brintons, jednego z największych na świecie producentów dywanów wełnianych.

Ile wzorów liczy archiwum zakładu?

Ponad dziesięć tysięcy. Wzory wracają w kolejnych kolekcjach w zmienionej kolorystyce, bo przygotowanie rysunku na krosno żakardowe jest kosztowne.